Trung Quốc và Mỹ rất quan tâm đến vấn đề an toàn AI, Việt Nam cần làm gì trước thách thức mới về AI

Cả Trung Quốc và Hoa Kỳ đều đang rất coi trọng vấn đề an toàn AI và đã có những chính sách, hành động cụ thể để quản lý và thúc đẩy sự phát triển có trách nhiệm của công nghệ này. Dù có những cách tiếp cận khác nhau, nhưng cả hai quốc gia đều nhận thức được tầm quan trọng của việc đảm bảo an toàn, an ninh và đạo đức trong lĩnh vực AI.

Trung Quốc đang nghiêm túc xem xét vấn đề an toàn AI. Hoa Kỳ cũng vậy

Cách tiếp cận của Trung Quốc

Trung Quốc đang thể hiện tham vọng trở thành quốc gia dẫn đầu thế giới về AI vào năm 2030, đồng thời tập trung vào việc thiết lập một “trật tự AI mới” trên toàn cầu. Một số điểm nổi bật trong cách tiếp cận của Trung Quốc bao gồm:

• Tập trung vào quy định và đạo đức: Trung Quốc là một trong những quốc gia đầu tiên ban hành các quy định toàn diện về AI. Từ năm 2017, chính phủ đã công bố “Kế hoạch phát triển AI thế hệ mới” với lộ trình rõ ràng. Gần đây, Trung Quốc còn bắt buộc gắn nhãn nội dung do AI tạo ra để người dùng dễ dàng phân biệt.
• Thúc đẩy hợp tác quốc tế: Trung Quốc đang đề xuất thành lập một tổ chức hợp tác AI toàn cầu để ngăn chặn tình trạng độc quyền công nghệ. Thủ tướng Trung Quốc Lý Cường đã cảnh báo về những rủi ro nghiêm trọng của AI như mất việc làm và bất ổn kinh tế, đồng thời kêu gọi các quốc gia cùng nhau đối phó.
• Kiểm soát chặt chẽ: Chính phủ Trung Quốc áp dụng cách tiếp cận kiểm soát chặt chẽ đối với các công ty công nghệ lớn, đảm bảo rằng sự phát triển của AI phải tuân thủ các chính sách và mục tiêu của nhà nước.

Cách tiếp cận của Hoa Kỳ

Hoa Kỳ cũng đang nỗ lực củng cố vị thế dẫn đầu trong cuộc đua AI, nhưng với cách tiếp cận linh hoạt và khuyến khích đổi mới hơn. Dưới đây là những điểm chính:

• Thành lập Viện An toàn AI: Hoa Kỳ đã thành lập Viện An toàn Trí tuệ nhân tạo (USAISI) để dẫn dắt các nỗ lực của chính phủ trong việc thúc đẩy sự an toàn và tin cậy của AI. Viện này có nhiệm vụ phát triển các tiêu chuẩn, tiến hành thử nghiệm các mô hình AI tiên tiến và hợp tác với các đối tác quốc tế.
• Sắc lệnh hành pháp và chính sách: Tổng thống Hoa Kỳ đã ban hành sắc lệnh hành pháp về AI, yêu cầu các công ty công nghệ chia sẻ kết quả thử nghiệm an toàn với chính phủ. Chính quyền cũng đang xây dựng các chính sách để thúc đẩy đổi mới, đơn giản hóa quy định và tăng cường đầu tư vào AI.
• Hợp tác với đồng minh: Hoa Kỳ đang tăng cường hợp tác với các đồng minh như Anh và Liên minh châu Âu (EU) để thiết lập các tiêu chuẩn an toàn AI cấp cao. Đồng thời, chính sách của Hoa Kỳ cũng tập trung vào việc siết chặt xuất khẩu công nghệ AI để ngăn chặn các đối thủ tiếp cận công nghệ tiên tiến.

Việt Nam đứng trước các thách thức mới về AI, công nghệ vi mạch và các vấn đề khác

Dựa trên thông tin đã tìm được, các thách thức về AI của Việt Nam có thể được phân tích chi tiết như sau:

1. Thách thức về nguồn nhân lực

• Thiếu hụt số lượng và chất lượng: Đây là thách thức lớn nhất. Cả ngành AI và vi mạch bán dẫn đều đòi hỏi một lượng lớn nhân sự được đào tạo bài bản và chuyên sâu. Các nguồn tin cho biết Việt Nam cần hàng chục nghìn kỹ sư vi mạch bán dẫn trong 5-10 năm tới. Tuy nhiên, việc đào tạo chuyên sâu trong các lĩnh vực này cần nhiều thời gian, có thể lên đến 5, 10 thậm chí 20 năm cho một số công đoạn phức tạp.
• Chất lượng đào tạo: Mặc dù người Việt Nam có lợi thế về toán học và đã xây dựng được ngành công nghiệp phần mềm mạnh mẽ, việc chuyển đổi sang ngành phần cứng (vi mạch) đòi hỏi những kỹ năng và kiến thức chuyên biệt, tỉ mỉ mà hệ thống giáo dục hiện tại chưa đáp ứng đủ.

Thủ tướng Phạm Minh Chính dự Hội nghị WEF Davos 2025: Tăng cường hợp tác để ứng phó các thách thức chung toàn cầu

2. Thách thức về cơ sở hạ tầng

• Thiếu hạ tầng tính toán: Để phát triển các mô hình AI lớn (GenAI), cần có hạ tầng tính toán và trung tâm dữ liệu hiệu năng cao. Tuy nhiên, Việt Nam vẫn còn hạn chế về mặt này.
• Yêu cầu về chính sách dữ liệu: Để thu hút các nhà đầu tư nước ngoài xây dựng trung tâm dữ liệu, Việt Nam cần gỡ bỏ các rào cản liên quan đến quy định về dữ liệu cá nhân và dữ liệu xuyên biên giới.

3. Thách thức về nguồn lực đầu tư

• Hạn chế về tài chính: So với các cường quốc công nghệ khác đầu tư hàng trăm tỷ USD vào AI, Việt Nam có nguồn lực đầu tư hạn chế. Điều này gây khó khăn trong việc nghiên cứu chuyên sâu và làm chủ công nghệ lõi.
• Tìm cách tối ưu hóa: Việc thiếu nguồn lực đòi hỏi Việt Nam phải tìm cách tối ưu hóa, tập trung vào những hướng đi phù hợp, có thể là AI chuyên sâu theo từng lĩnh vực (AI hẹp) thay vì chạy theo các mô hình lớn.

4. Thách thức về chính sách và pháp lý

• Chính sách còn chung chung: Mặc dù đã có chiến lược quốc gia về AI, các chính sách, quy định pháp lý vẫn còn hạn chế, chưa đủ mạnh để khuyến khích sự phát triển của AI.
• Chưa rõ ràng về đạo đức AI: Các chính sách hiện hành chưa làm rõ khái niệm và nội dung cụ thể về đạo đức AI ở tầm quốc gia.
• Khả năng lạc hậu: Chiến lược quốc gia về AI được ban hành năm 2021 có thể đã lạc hậu so với tốc độ phát triển quá nhanh của công nghệ AI.

5. Thách thức về hệ sinh thái

• Hệ sinh thái vi mạch bán dẫn chưa hoàn chỉnh: Chuỗi giá trị của ngành bán dẫn có rào cản gia nhập cao. Việt Nam hiện vẫn chủ yếu ở giai đoạn gia công, thiếu các công đoạn quan trọng như thiết kế và chế tạo.
• Cạnh tranh nội địa: Để tăng sức hút trên bản đồ chip thế giới, Việt Nam cần xây dựng cả một ngành công nghiệp với hàng trăm công ty, tạo ra tính cạnh tranh nội địa lành mạnh.

Vai trò của Liên minh AI Âu Lạc

Sự ra đời của Liên minh AI Âu Lạc được xem là một giải pháp tiềm năng để giải quyết các thách thức trên. Liên minh này, tập hợp nhiều doanh nghiệp công nghệ, trường đại học và viện nghiên cứu hàng đầu Việt Nam, nhằm:

• Tập hợp nguồn lực và trí tuệ: Giúp tối ưu hóa nguồn lực có hạn của Việt Nam.
• Phát triển công nghệ “thuần Việt”: Tập trung xây dựng các mô hình AI có khả năng xử lý tiếng Việt chính xác và mang bản sắc văn hóa Việt Nam.
• Khẳng định chủ quyền công nghệ: Đảm bảo an ninh quốc gia bằng cách làm chủ công nghệ lõi.